Sociaal beleid in een muntunie: puzzels, paradoxen en perspectieven

Download presentation
Presentatie-Oratie-1-6-2016-finaal

Sociaal beleid in een muntunie:
puzzels,
paradoxen
en perspectieven
Presentatie bij de Oratie die Frank Vandenbroucke uitgesproken
heeft aan de Universiteit van Amsterdam op 1 juni 2016
Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten:
een tragisch dilemma?
Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten:
een tragisch dilemma?
• De founding fathers geloofden in…
– convergentie door integratie
– cohesie in de convergentie
• Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000
niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten
Ohlin-rapport, 1956
Het ongelijke Europa
0,6
0,7
0,8
0,9
1
1,1
1,2
1,3
1,4
0 0,5 1 1,5 2
Ongelijkheid (t.o.v. US gemiddelde)
Mediaan inkomen staten
(t.o.v. US gemiddelde)
US
0,6
0,7
0,8
0,9
1
1,1
1,2
1,3
1,4
0 0,5 1 1,5 2
Ongelijkheid (t.o.v. EU gemiddelde)
Mediaan inkomen lidstaten
(t.o.v. EU gemiddelde)
EU27
De Europese inkomensladder: een bewegende spreidstand
Roemenië Denemarken
Top
quintiel 4 32% 133%
Top
quintiel 3 30% 140%
Top
quintiel 2 28% 145%
Top
quintiel 1 23% 152%
100% = gemiddelde van de 27 lidstaten
Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten:
een tragisch dilemma?
• De founding fathers geloofden in…
– convergentie door integratie
– cohesie in de convergentie
• Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000
niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten
• Oorzaken?
– Een tragisch dilemma?
Wat overheden kunnen: netto-koopkracht van minimumloner
met partner en twee kinderen
0
5000
10000
15000
20000
25000
30000
35000
40000
45000
LU IE AT FI UK DE FR NL DK BE IT SI EL CZ ES SK EE PL HU LT PT LV RO BG
Net disposable income with 2 children Gross wage income
Bron: CSB/MIPI
Europese integratie en sterke nationale welvaartsstaten:
een tragisch dilemma?
• De founding fathers geloofden in…
– convergentie door integratie
– cohesie in de convergentie
• Deze optimistische hypothese lijkt sinds het midden van de jaren 2000
niet meer te kloppen: groeiende ongelijkheid binnen en tussen lidstaten
• Oorzaken?
– Een tragisch dilemma?
– Constructiefouten in de muntunie
In welke mate worden bestedingen gestabiliseerd bij
economische schokken (‘uitgevlakt’)?
-10%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
US EMU 1979-1998 EMU 1999-2010
Saving
Net taxes and transfers
Factor income and capital
depreciation
Total smoothed
VS:
– Federale inkomensbelastingen &
– Statelijke werkloosheidsverzekering, met
federale omkadering, ondersteuning en uitbreiding
Furceri & Zdzienicka, The Euro Area Crisis…, IMF Working Paper 13/198
EMU: stabiliteit, soevereiniteit en solidariteit
• Waarom worden stabiliseringsmechanismen in muntunies centraal
georganiseerd?
– Spreiding van risico’s (pooling)
– Externaliteiten (vaccinatie)
• Paradox: VSA consolideren zwakke solidariteitsmechanismen in de staten
met solidariteitsmechanismen op het federale niveau; EU lukt er niet in
om sterke solidariteitsmechanismen in de staten te ondersteunen met
solidariteit op het EU niveau
• Puzzel van:
– Bindende afspraken  soevereiniteit
– Wantrouwen  solidariteit
– Fobie voor moral hazard, die ons verhindert om ze aan te pakken
Perspectieven
• Een basisconsensus over het Europese sociale model is
noodzakelijk
• Een Europese pijler van sociale rechten?
• Wederkerigheid en grensoverschrijdende mobiliteit:
– non-discriminatie  detachering
– kan iedereen van twee walletjes eten?
Perspectieven
• Een basisconsensus over het Europese sociale model is
noodzakelijk
• Een Europese pijler van sociale rechten?
• Wederkerigheid en grensoverschrijdende mobiliteit:
– non-discriminatie  detachering
– kan iedereen van twee walletjes eten?
Een Europese Sociale Unie
Een Europese Sociale Unie:
• ondersteunt nationale welvaartsstaten in sommige van hun sleutelfuncties
(op systeemniveau, bv. stabilisatie, belastingconcurrentie)
• oriënteert de ontwikkeling van nationale welvaartsstaten met algemene
sociale standaarden en doelstellingen, waarbij keuze van ‘ways and
means’ bij lidstaten ligt;
• op basis van een operationele definitie van het Europese sociale model.
⇒ Solidariteit, binnen lidstaten, tussen lidstaten
⇒ Wederkerigheid als basis om beleidsvermogen te heroveren
www.frankvandenbroucke.uva.nl

en_GB
nl_NL